Durante e tratamento di e Landsverordening AIOF den sala di parlamento, mi a haci un pregunta cu mi kier laga abo cun’e tambe: Si Afl. 10 miyon den infrastructura ta genera crecemento economico, kico ta e costo real ora nos no inverti den nos hende?
E pregunta aki no ta contra di e fondo. Aruba mester inverti. Den infrastructura, den innovacion, den crecemento economico. Esaki ta algo cu MEP ta apoya. Pero durante e debate, algo a yama mi atencion, como un persona cu a traha den cuido y a compaña famia y hobennan den situacionnan dificil durante hopi aña, mi no por a keda sin papia di dje.
E simposio cu a cambia e pregunta
Un dia antes di e debate, na Universidad di Aruba, criminologo Henk Ferwerda a duna un presentacion cu a keda cu mi. Su mensahe tabata cla y basa riba investigacion: Aruba tin un grupo importante di hobennan cu ta crece den circunstancianan vulnerabel. Hobennan cu ta crece sin guia suficiente, sin oportunidad, den barionan caminda e presion social y economico ta pisa hopi.

Su conclusion no tabata un sorpresa pa mi, pero e mester wordo ripiti: e solucion no ta mas represion, no ta mas edificio, no ta mas beton. E solucion ta inversion den prevencion. Den guia. Den educacion. Den oportunidad real pa hobennan cu actualmente no ta mira un caminda pa nan mes.
Como un persona cu a traha directamente cu adiccion y salud mental, mi sa con e ausencia di e inversionnan aki ta mustra den bida real. No den estadistica, den cara y curason di famianan. Den famia cu ta pidi ayudo demasiado laat. Den hoben cu a cay den un caminda ekiboca no pasobra e kier, sino pasobra niun sistema a yega na dje na tempo.
Loke ciencia internacional ta demostra
E investigacion di premio Nobel James Heckman ta un di esnan mas cita den economia di educacion y desaroyo humano. Su conclusion, basa riba decada di investigacion: inversion den muchanan y hobennan na edad tempran ta genera un retorno economico mas halto cu practicamente cualkier otro forma di gasto publico. E porcentahe cu e investigacion aki ta indica: entre 7 y 13 porciento di retorno anual pa cada florin inverti trempan den desaroyo humano.
Esey no ta un opinion politico. Esey ta ciencia economico.
E resultado di e inversion aki no ta solamente moral, e ta cuantificabel: menos criminalidad, mas participacion den mercado laboral, mihor salud publico, mas cohesion social. A largo plaso, algo cu gobierno semper ta busca, mas belasting pa pais. Un poblacion mas sano, mas educa y mas stabiel ta genera mas entrada fiscal cu cualkier inversion den infrastructura.
Loke Aruba a demostra antes
Nos no ta papia di teoria. Aruba mes a demonstra e poder di e enfoke aki. E Social Crisis Plan, implementa bou di e gobierno anterior, tabata precisamente un respuesta structural na e tipo di vulnerabilidad cu Ferwerda ta describi. E plan a pone recurso unda e necesidad tabata mas grandi: den bario, den famia, den prevencion. E resultado tabata real y midibel.
Esaki no ta pa bisa cu beton no ta necesario. Ta pa bisa cu beton so no ta suficiente. Ora nos ta diseña un fondo di miyones di florin, e pregunta di con e placa ta wordo distribui, no solamente con e ta wordo controla, ta igualmente importante.
Un balans cu Aruba mester haci
Parlamento a aproba e AIOF. MEP a pidi garantianan mas fuerte riba control y transparencia, algo cu mi ta keda apoya. Pero mas aya di e debate tecnico, mi kier laga lo siguiente cu bo:
Un pais no ta midi su exito solamente na e kilometernan di caminda cu e construi, ni na e number di proyectonan cu e completa. Un pais ta midi su exito na loke su hendenan por logra. Na e oportunidad cu e ta ofrece na su hobennan. Na e dignidad cu e ta garantisa su famia.
E inversion mas valioso cu Aruba tin no ta den beton. E ta den su pueblo.
Nos ta pro fondo di inversion. Semper. Pero inversion den infrastructura sin cu simultaneamente tin inversion den hende ta un strategia incompleto. E dosnan aki mester bay hunto, pasobra caminda sin hende ta solamente asfalt. Y hende sin oportunidad ta potencial perdi.

